9. Bozcaada Uluslararası Ekolojik Belgesel Festivali (BİFED) 12-16 Ekim 2022 tarihleri arasında Bozcaada’da gerçekleştirildi. “Savunucuyu savun” ana temasıyla yola çıkan festivalde bu yıl dört kategoride toplam 53 film gösterildi. Uluslararası Yarışmada 14 ülkeden toplam 15 film yarışırken Gaia Öğrenci Filmleri kategorisinde toplam 8 film yarıştı.
Festivali çok sayıda üye ve gönüllüsüyle takip eden Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği Başkanı Süheyla Doğal, Ekolojik Belgesel Festivali ile ilgili izlenimlerini şöyle aktardı:
“Pandemi sebebiyle iki yıl çevrimiçi olarak düzenlenen festival bu yıl tekrar yüz yüze yapıldı. Biz de festivale otuza yakın üye ve gönüllümüzle katıldık.
Bu yıl festivalin bizi ayrıca heyecanlandıran başka bir anlamı da oldu derneğimiz için. Festivalin ilk yıllarından itibaren dünyanın farklı köşelerinden yaşam savunucularının verdikleri mücadeleleri perdede izlerken bizim mücadelelerimiz de neden bu perdede gösterilmesin diye düşünürdük. Bu yıl hayalimiz gerçek oldu ve derneğimizin yapımcısı olduğu “Çırpılar- Bir Mücadelenin Anatomisi” belgeselimiz panorama özel gösterim bölümünde yer aldı. Çırpılar köyüne yapılması planlanan termik santral projesine karşı yöre halkı ile birlikte verdiğimiz mücadelenin ve direnişin hikayesini festivalde seyretmek bizi çok gururlandırdı. Bundan sonra da verdiğimiz mücadeleleri belgesel olarak tüm dünya ile paylaşma fikri bizi heyecanlandırıyor.
Dünyanın farklı köşelerinde, yaşam savunucularının havalarını, sularını ve topraklarını korumak için verdikleri mücadeleler biz seyredenlere hem ilham veriyor hem de mücadelelerimizin ne kadar aynı olduğunu bize bir kez daha hatırlatıyor. Festivalin ilk gününde seyrettiğimiz biri Nijerya’da diğeri Portekiz’de uranyuma karşı verilen savaşı anlatan belgeseller bize doğal olarak Arıklı’yı düşündürttü. Coğrafya ve dil farklı olsa da kapitalizme karşı verilen mücadele ne kadar da evrenseldi. Portekiz’in peynircilik ve zeytincilikle geçinen güzel köyü Nisa ”Bırak yerde kalsın!” diyerek dünyanın geri kalanına da güçlü bir mesaj verdi. İki belgesel de Arıklı’daki uranyum arama sondajları mücadelemizde bizlere ışık tutacak.
12 Ekim 2022: BİFED 1. Gün
Bu yılki teması “Yeşil Adalet ve Barış” olan BİFED açılış töreni Bozcaada Halk Eğitim Merkezi’nde gerçekleşti. Festival Yönetmeni Petra Holzer açılış konuşmasında hakları savunmanın önemine dikkat çekti: “Böyle zamanlarda yani dayanışmadan, samimiyetten, sanattan umudu kestiğimiz zamanlarda; sadece kendi hakkını değil, hepimizin hakkını savunan birileri çıkıyor. Çıkıyorlar ve cesurca belgeseller yapıyorlar. Yalnızca kendi hakkını değil, bizim hakkımızı, bizi savunan belgeseller. Belgeselleriniz sanatın dünyanın tüm coğrafyalarında olası olduğunu kanıtlıyor. Ona bütün kalbimizle inanıp ve peşinden gidiyoruz. İnsan bir mucizedir, bize yaşama ve mücadele gücünü bu mucize verir. Savunucuları savunun, yeşili, adaleti, barışı savunun. Bugün buna her zamandan daha fazla ihtiyaç var.”
Yarışma filmlerinin ve jürilerin tanıtılmasının ardından Nejat Yavaşoğulları sahneye çıkarak gitarıyla bir şarkı seslendirdi.
Festivalin açılış filmi olarak Uluslararası yarışmada da yarışan “İstilacılar” belgeseli gösterildi.
Yönetmenliğini Mert Göktaş’ın yaptığı belgesel, aslan balığı ve balon balığı gibi çeșitli istilacı türlerin sularımızda yarattıkları tahribatın boyutlarını inceleyerek çeşitli çözüm yollarını araştırıyor.
13 Ekim 2022: BİFED 2. Gün
BİFED’in ikinci gününde iki ayrı salonda toplam 16 film gösterimi vardı. Eş zamanlı gösterimden dolayı her birimiz filmlerin yarısını izleyebilsek de izleyebilenler izleyemeyenlerle görüş ve eleştirilerini paylaştı.
Romanların yaşadığı ayrımcılıktan, Afgan ve Afrikalı mülteci sorununa, hayvan sömürüsünden, kuraklığa, tarım alanlarının bozunumuna, su sorununa, aşırı tüketim ve küçülmeye, iş cinayetlerine kadar farklı temalardaki belgesellerle ufkumuz daha da genişledi.
Salhane’deki açılış kokteylinde yönetmenlerle ve dostlarımızla sohbet olanağı bulduk.
Kazdağı Koruma ekibi olarak, gösterimler sonrasında halk müziği çalıp söylemeye devam ediyoruz.
14 Ekim 2022: BİFED 3. Gün
Festivalin 3. gününde derneğimizin yapımcısı olduğu ve panorama özel gösterim bölümünde yer alan “Çırpılar- Bir Mücadelenin Anatomisi” belgeselimizi hep birlikte izledik. Film gösterimi sonrasında yapılan söyleşide film ekibinden sevgili Özge Doruk’a dernek teşekkür plaketimizi sunmaktan onur duyduk.
Bir önceki gece Bartın’dan aldığımız acı haberden dolayı hepimiz çok üzgün ve kızgındık. Film çıkışında derneğimizin festivale katılan tüm üye ve gönüllüleri Salhane binasının önünde toplandık ve hepimiz adına dernek başkanımız Süheyla Doğan kısa bir açıklama yaptı. Bartın’daki göçükte canını kaybeden işçi kardeşlerimiz için üzgün ve kızgın olduğumuzu söyleyen Süheyla Doğan “Madeniniz Batsın!” diyerek sözlerini bitirdi.
Aynı gün öğleden sonra Panorama Özel Gösterim bölümünde Kazdağları yöresindeki su krizi meselesine yoğunlaşan Troas’ta Suya Dair belgeselini de izledik. Belgesel, enerji projeleri ve madencilik faaliyetleri sebebiyle kuraklık tehdidi altındaki bölgede yaşayan yerel halkın suya erişim zorluğunu odağına alıyor. Diğer tarafta ise yakın geleceğimizin en büyük sorunu olan iklim krizi ve su adaleti meselesini yeniden gündeme getiriyor. Belgeselde dernek başkanımız Süheyla Doğan’ın, hem su krizinden etkilenen Nusratlı Köyü sakini olarak hem de su kriziyle mücadele eden Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği Başkanı olarak görüşlerini de izledik.
15 Ekim 2022: BİFED 4. Gün
BİFED’in 4. gününde de tüm gün süren gösterimlerin ardından akşam Bozcaada Halk Eğitim Merkezi’nde yapılan törenle ödüller sahiplerini buldu.
Halk eğitim merkezinde düzenlenen törende açış konuşmalarını Bozcaada Belediye Başkanı Dr. Hakan Can Yılmaz ve festival yönetmeni Petra Holzer yaptı. Ödül töreninin ardından birincilik ödülünü alan film yeniden gösterildi. Diğer ödül alan film gösterimleri ise 16.10.2022 tarihinde, festivalin son gününde Salhane ve Halk Eğitim Merkezi’nde yapıldı.
Bu yıl 101 ülkeden, 1000’i aşkın belgeselin başvurduğu Bozcaada Belediyesi organizasyonuyla, Kadıköy Belediyesi Sinematek/Sinema Evi işbirliğiyle gerçekleştirilen ekolojik temalı belgesel festivalinde 14 filmin yarıştığı Ana Yarışma kategorisinde Fethi Kayaalp adına verilen Uluslararası Yarışma Ödülü’nü “Yo’eme Labirenti” filmi kazandı. İkincilik Ödülü olan Madam Melpho ödülünü ise Brezilya yapımı “Edna” filmi kazanmayı başardı. Ayrıca bu sene Ana Yarışma Jürisi, geçen senelerden farklı olarak bir filme de Mansiyon ödülü vermek istedi. Jüri Özel Mansiyonu kazanan film ise Almanya ve Ekvador yapımı “Benim Bu Çalınmış Ülkem” filmi oldu.
Meksikalı yönetmen Sergi Pedro Ros’un filmi “Yo’eme Labirenti” seyirciyi gerçeküstü, ruhani manzaralara götürüp, ilkel tribal ayinleri günümüz șiddeti ve yıkımları ile harmanlıyor. Yönetmen, Yaqui halkı ile bir güven baḡı kurup onları empati ve saygı ile gösterip hikayeyi keșfederken kendi hayatını tehlikeye atmıștır. Ana hayat damarları olan yerel nehirlerinin suyunu kaybettikten sonra bile, film kabilenin aralıksız direncine odaklanıyor.
Uluslararası Yarışma kategorisinde ikincilik ödülünü kazanan Eryk Rocha’nın “Edna” belgeseli sert șiirsel görüntüler ile Edna’nın özel hayatı ve topluluḡu hakkındaki düșüncelerini harmanlayarak bizi Edna’nın zorluklar içinde büyüdüḡü dünyasına götürüyor. Hayatı, onurlu bir hayat sürebilmek için ebedi, devamlı ve bitmeyen bir zorluk gibi. Edna’nın unutulması güç olan hatıralarına ve kendi kelimelerine odaklanan film, Brezilya’da Amazon’da yașayan ve yavaș yavaș, kușaktan kușaḡa kendi topraklarından ve kimliklerinden uzaklaștırılan halkın trajik kaderini ortaya çıkarıyor.
Festival jürileri Jüri Özel Mansiyon Ödülüne hak kazanan “Benim Bu Çalınmış Ülkem”de Ekvador’un doḡal kaynaklarının yaḡmalanması ve buna karșı olan yerlilerin zorlukları ile ilgilenen Marc Wiese, hayatını tehlikeye atan çekimler etkileyici sinematografi ve șiirsel anların da gösterimi ile dünyaya umut dolu ve zorlayıcı bir mesaj veriyor. Türkiye’nin de içinde bulunduḡu birçok ülkenin, uluslararası kurumlar ve yerel yetkililer tarafından bu tarz yıkımlara sürüklendiḡini görebiliriz. Daha fazla cesur insanın, daḡlarını, nehirlerini ve topluluklarını korumaya çalıștıkları cesur filmlerine ihtiyacımız var. Jüri bu umut, mücadele ve adalet duygularını așılayan ve festivalin ‘Savunucuları Savun’ ve ‘Yeșil Adalet’ sloganlarıyla uyușan bu filme özellikle deḡinmek istediğini açıkladı.
Gaia Öğrenci Ödülünü Diego Quinderé de Carvalho’nun 0.2 Miligram Altın isimli belgeseli kazandı. Jüri; sinematik dili, kurgusu ve ses kullanımı itibariyle de dikkate değer bulduğu belgeseli “kapitalizm, sömürgecilik, Avrupa merkezcilik ve insan merkezcilik arasında kurduğu bağlantıları, farklı tarihler, coğrafyalar ve ölçekler boyunca düşünmeye teşvik etmekte.” diyerek tanımladı.
GAIA Jüri Özel Mansiyon Ödülü ise Türkiye’den Mustafa Aydın’ın Haymatlos filmine verildi. Mültecilerin, özellikle de Afgan mültecilerin yolculuk ve hayatta kalma mücadele aktarmaktaki çabası ve niyetiyle Haymatlos filmi ödüle layık görüldü.
Önümüzdeki yıldan itibaren derneğimiz adına Gaia kategorisinde bir mansiyon ödülü vereceğimizi de duyurmak isteriz.
Bu yıl otuza yakın üye ve gönüllümüzle katıldığımız festivalin organizasyonu için başta Petra Holzer ve Ethem Özgüven olmak üzere tüm festival ekibine çok teşekkür ederiz.
Festivalde izlediğimiz belgesellerin gösterimlerini derneğimizde yakında düzenleyeceğimizin müjdesini de vermek isteriz.”
